Wanneer u in Spanje zonnepanelen installeert onder het huidige zelfconsumptiekader (Real Decreto 244/2019, gepubliceerd op 5 april 2019), is de belangrijkste vraag niet of u overtollige elektriciteit aan het net kunt leveren – dat kan – maar of u ervoor betaald krijgt of slechts een korting op uw elektriciteitsrekening ontvangt. Het antwoord hangt af van welke van de twee hoofdmodaliteiten u kiest: individuele zelfconsumptie of collectieve zelfconsumptie, en daarbinnen of u kiest voor het vereenvoudigde compensatiemechanisme. Deze gids legt de regels uit, het ene formulier dat ertoe doet, en waar u op moet letten bij uw leverancier en regionale autoriteiten.
Real Decreto 244/2019 schafte de controversiële ‘impuesto al sol’ (zonnetaks) af die zelfconsumptie voorheen bestrafte. Het stelde een duidelijk juridisch kader vast voor het opwekken van uw eigen elektriciteit en het delen ervan met buren (collectieve zelfconsumptie). Het decreet creëerde ook een mechanisme genaamd compensación simplificada (vereenvoudigde compensatie) voor kleine installaties.
Individuele zelfconsumptie betekent dat uw installatie is gekoppeld aan één enkele verbruiker (uw woning). Collectieve zelfconsumptie staat meerdere verbruikers toe om dezelfde opwekkingsinstallatie te delen, bijvoorbeeld buren in een gebouw of een kleine gemeenschap. Beide kunnen op het net worden aangesloten en beide kunnen profiteren van vereenvoudigde compensatie als ze aan de voorwaarden voldoen.
Onder vereenvoudigde compensatie kan een individuele of collectieve zelfverbruiker wiens installatie tot 100 kW is, op het net is aangesloten en zonder een contract voor de verkoop van overschot, overtollige energie aan het net leveren. In ruil daarvoor ontvangt de verbruiker een korting op de elektriciteitsrekening, geen directe betaling. De waarde van die korting wordt door de leverancier vastgesteld, maar mag niet hoger zijn dan de marktprijs van elektriciteit. Belangrijk is dat de rekening niet negatief kan worden – u kunt aan het einde van de maand geen geld van uw leverancier ontvangen; de compensatie verrekent alleen uw verbruik.
Dit is een cruciaal onderscheid: u ‘verkoopt’ uw overschot niet tegen een vast tarief; u verrekent de energie die u van het net verbruikt. De exacte korting per kWh varieert per leverancier en per marktprijs, dus het is essentieel om uw contract te controleren.
Om in aanmerking te komen voor vereenvoudigde compensatie, moet uw installatie correct worden geregistreerd en gecommuniceerd. Dit omvat twee stappen:
Zonder deze registratie en communicatie heeft u geen toegang tot vereenvoudigde compensatie. Het formulier dat u bij uw autonome gemeenschap indient, is het belangrijkste – het start het hele proces. Raadpleeg uw regionale energiebureau voor het specifieke formulier en de vereisten, aangezien deze kunnen variëren.
| Kenmerk | Individuele zelfconsumptie | Collectieve zelfconsumptie | Vereenvoudigde compensatie (geldt voor beide) |
|---|---|---|---|
| Definitie | Eén verbruiker, één installatie | Meerdere verbruikers delen één installatie | Mechanisme om overtollige energie op de rekening te verrekenen |
| Limiet installatiegrootte | Geen specifieke limiet in het decreet (maar compensatie beperkt tot ≤100 kW) | Geen specifieke limiet, maar compensatie beperkt tot ≤100 kW | Tot 100 kW |
| Contract voor verkoop van overschot | Niet vereist voor vereenvoudigde compensatie | Niet vereist voor vereenvoudigde compensatie | Mag GEEN contract voor verkoop van overschot hebben |
| Betaling voor overschot | Rekeningskorting (bij vereenvoudigde compensatie) of verkoop onder contract | Rekeningskorting (bij vereenvoudigde compensatie) of verkoop onder contract | Rekeningskorting, nooit negatieve rekening |
| Registratie vereist | Ja, bij autonome gemeenschap en netbeheerder | Ja, bij autonome gemeenschap en netbeheerder | Ja, hetzelfde als de modaliteit |
Het vereenvoudigde compensatiemechanisme is een kader, maar de daadwerkelijke korting die u ontvangt, hangt af van uw elektriciteitsleverancier. Elke leverancier biedt verschillende compensatietarieven en deze kunnen in de loop van de tijd veranderen. Vraag uw leverancier altijd:
Controleer ook bij uw autonome gemeenschap of er aanvullende vereisten of stimulansen zijn. Sommige regio’s hebben hun eigen registratieprocedures en bieden mogelijk subsidies, maar deze gids behandelt die niet omdat ze variëren en veranderen.
Real Decreto 244/2019 stelt geen vast feed-in-tarief vast. Het garandeert geen minimumbetaling voor overtollige energie. Het staat niet toe dat uw rekening negatief wordt. Het ontslaat u niet van het betalen van netwerkkosten voor de energie die u van het net verbruikt. Al deze aspecten zijn afhankelijk van marktomstandigheden en de commerciële voorwaarden van uw leverancier.
Regelgeving en marktomstandigheden evolueren. Vanaf 2026 blijft het kader van RD 244/2019 van kracht, maar het is altijd verstandig om officiële bronnen te raadplegen voor updates. Het Spaanse energieagentschap IDAE en de toezichthouder CNMC bieden richtlijnen en kunnen specifieke vragen beantwoorden.